Historia okien to zagadnienie niezwykle bogate i niemożliwe jest przedstawienie jej całej w sposób jasny i przejrzysty w jednym artykule. Skupimy się więc na zarysowaniu jedynie najważniejszych zagadnień, związanych z tym tematem – takich jak pojawienie się pierwszych okien w domach, początek ich wykorzystywania jako elementów dekoracyjnych oraz sprawa pierwszych osłon okiennych.
Okna towarzyszą nam już od starożytności
Nie sposób jasno wskazać momentu w dziejach, w którym w domach zaczęły pojawiać się okna. Niektóre badania archeologiczne sugerują, że już mieszkańcy Mezopotamii umieszczali w swoich domostwach otwory okienne. Z całą pewnością natomiast okna były obecne w architekturze starożytnych Greków oraz Rzymian.
Okna początkowo pełniły funkcję stricte użytkową: miały wpuszczać do domów światło oraz powietrze. Ich wygląd nie miał żadnego znaczenia. W cieplejszych regionach najpierw występowały pod postacią zwykłych, niczym nieochranianych otworów. Zazwyczaj (na przykład w starożytnej Grecji w okresie klasycznym) były one nieliczne, wąskie i wysoko umieszczone – tak, by wpuszczały światło, ale nie stały się potencjalną drogą wejścia dla intruzów.
W klimatach chłodniejszych nie był niczym niezwykłym całkowity brak okien w pomieszczeniach. Jeśli te zostały w domu umieszczone, były niewielkie, a w zimne dni przysłaniano je skórami albo materiałami.
Okna ewoluowały wraz ze starożytnymi społeczeństwami. Z czasem, poza rolą użytkową, zaczęły także spełniać funkcję ozdobną. Prawdopodobnie jako pierwsi zdobili okna starożytni Grecy i Rzymianie i najpierw dotyczyło to budowli o charakterze sakralnym i reprezentacyjnym.
Początkowo greckie świątynie budowano bez okien – źródłem światła były drzwi (a zdaniem niektórych archeologów także otwory w dachach). Już jednak w 406 roku przed naszą erą wzniesiony został Erechtejon: świątynia dedykowana Atenie oraz Posejdonowi. Erechtejon prawdopodobnie posiadał bogato zdobione drzwi oraz okna. Okno znajduje się również na przykład w zachowanym do dziś rzymskim Panteonie (wybudowanym w 125 roku naszej ery). Jest to pojedynczy otwór, otoczony kolistymi ozdobami, nazywany nieraz „okiem Panteonu”. Ma średnicę dziewięciu metrów, a ponieważ nie jest niczym osłonięty, do środka świątyni dostaje się przez niego i światło, i deszcz. Wymusiło to umieszczenie w podłodze otworów, których zadaniem jest odprowadzanie deszczówki.
Pierwsze osłony okien
Pierwsze, drewniane okiennice pojawiły się w starożytnych Grecji i Rzymie. Służyły prawdopodobnie głównie jako zabezpieczenie przed potencjalnymi włamywaczami, a w drugiej kolejności jako osłona przed czynnikami atmosferycznymi. Bywało też, że najbogatsi wypełniali okna specjalnymi, marmurowymi płytkami – był to jednak bardzo drogi kaprys.
Trudno określić dokładnie, kiedy w domach mieszkalnych jako osłonę zaczęto stosować błony okienne. To rozwiązanie przetrwało w niektórych regionach aż do XVII wieku. Drewniane ramy skrzydeł okiennych wypełniano specjalnym materiałem, wykonanym zwykle z rybich pęcherzy albo błon żołądkowych. Takie błony słabo przepuszczały światło, pomieszczenia były więc niedoświetlone.
Okna stale rozwijały się wraz z postępem technologii, umożliwiającym produkcję stolarki okiennej coraz lepszej jakości. Możliwe stało się na przykład produkowanie ciepłych, szczelnych pakietów szybowych, a możliwość zwiększenia powierzchni szklenia pozwoliła na rezygnację ze szprosów. Skokiem milowym, jeśli chodzi o produkcję okien, było bez wątpienia wprowadzenie do materiałów sztucznych – PVC.
Okna PVC stały się doskonałą alternatywą dla okien drewnianych – ze względu na stosunkowo niskie koszty materiału oraz łatwość ich pielęgnacji. Te czynniki sprawiły, że w XX wieku okna dobrej jakości, z materiałów sztucznych, upowszechniły się wśród prywatnych inwestorów. Wprowadzenie aluminium do stolarki okiennej oraz udoskonalenie technik produkcji również przyniosło nowe możliwości: ułatwiło na przykład produkowanie dużych przeszkleń. Jednocześnie nowe rozwiązania pozwalały na polepszanie także parametrów okien drewnianych.
Okna nowoczesne to okna atrakcyjne wizualnie, spełniające wyśrubowane standardy w zakresie termoizolacji. Klienci mogą wybrać okna wykonane z różnych materiałów, oferujące odmienne parametry, a także zamówić produkty o niestandardowych rozmiarach czy kształtach.
Okna nieustannie są udoskonalane i możemy się spodziewać wprowadzania na rynek coraz ciekawszych i lepszych jakościowo produktów.
