Doświetlenie pomieszczeń na poddaszu
Urządzanie na poddaszach pomieszczeń mieszkalnych pozwala uniknąć marnowania przestrzeni pod dachem jedynie na magazynowanie starych przedmiotów, jak często działo się, gdy ta służyła jako strych. W przypadku nowych budynków – coraz częściej już na starcie planuje się poddasze mieszkalne. W przypadku domów starszych – zdarza się, że właściciele decydują się wyremontować i przerobić strych, aby powiększyć przestrzeń mieszkalną.
Jeśli na poddaszu mają znajdować się pokoje, bardzo ważne jest zaplanowanie ich doświetlenia. Ze względu na obecność skosów zamontowanie „zwykłych” okien w takiej ilości, by pomieszczenia nie były ciemne, zazwyczaj okazuje się niemożliwe. Konieczne bywa zastosowanie innych rozwiązań. Jednym z najczęściej wybieranych jest montaż okien dachowych. Istnieje jednak alternatywa, którą są lukarny.
Lukarny co to jest?
Lukarna to element architektoniczny, umieszczany na dachu, powstający w celu doświetlenia poddasza. Przypomina nieco nadbudówkę, składającą się z frontu, w którym umieszczane jest okno (zazwyczaj o klasycznej formie, ale może mieć też kształty nietypowe, na przykład koła) i powierzchni bocznych, łączących front z dachem. Można wyróżnić kilka rodzajów lukarn. Szczególną popularnością cieszą się:
- lukarny pulpitowe – o prostym kształcie dachu, odpowiednie do domów z dachami o dużym spadku. Przestrzeń pod oknem w lukarnie pulpitowej łatwo zagospodarować. Mogą być duże – nawet niemal takiej samej szerokości jak pomieszczenie – dzięki czemu skos zostaje całkowicie zlikwidowany.
- lukarny z dachem trójspadowym – których dach łatwo połączyć z dachem głównym. Takie rozwiązanie to dobry wybór w przypadku budynków z niewielkim spadkiem dachu. Podobnie jak w przypadku lukarny pulpitowej – można łatwo zagospodarować przestrzeń pod oknem.
- lukarny trójkątne/typu bawole oko – często spotykane w budynkach o klasycznym stylu. Najczęściej są niewielkie, a ich dach albo ma kształt dość ostrego trójkąta, albo lekko zaokrąglony – wymusza to zamontowanie okna o nietypowym kształcie np. trapezu, okrągłego lub typu „bawole oko”.
Zalety i wady lukarn
Lukarny mogą pełnić zarówno funkcję użytkową, dając możliwość doświetlenia pomieszczeń, jak i ozdobną – czyniąc bryłę budynku ciekawszą, a odpowiednio dobrane do stylu domu, dodają mu uroku. Jeśli lukarna jest większa, może także, dzięki likwidacji w niektórych miejscach skosów, zwiększyć powierzchnię użytkową na poddaszu i ułatwić jej urządzenie. Atutem lukarn jest też fakt, że mogą pasować zarówno do domów o klasycznym projekcie, jak i ozdobić budynki bardziej nowoczesne - wszystko zależy od ich projektu oraz wyglądu zamontowanych okien.
Lukarny mają jednak także swoje minusy. Przede wszystkim – ich budowa jest kosztowna, niezależnie od tego, czy od początku są uwzględnione w projekcie budynku, czy mają zostać dobudowane do już gotowego domu.
Lukarna czy okno dachowe?
Wybierając pomiędzy oknami dachowymi, a lukarnami, trudno jednoznacznie wskazać jedno, lepsze rozwiązanie. Odpowiednio umieszczone lukarny zazwyczaj pozwalają lepiej i bardziej równomiernie oświetlić pomieszczenie. Warto tu jednak podkreślić, że ich rozmieszczenie musi zostać właściwie zaplanowane: inaczej może się okazać, że światło nie będzie rozpraszać się po pomieszczeniu tak, jak powinno. W przypadku okien dachowych, kłopotliwe może okazać się, że często oświetlają one dobrze jedynie przestrzeń pod nimi i w ich pobliżu. Na jesieni i zimą problematyczne mogą być również na przykład liście czy śnieg, przysłaniające częściowo szybę okna dachowego.
Lukarny pozwalają dodatkowo lepiej zagospodarować przestrzeń. Jeśli umieszczone w nich zostaną okna o tradycyjnych kształtach – łatwiej dobrać do nich rolety oraz dekoracje (jak firanki czy zasłony, których nie można powiesić w przypadku okien dachowych). Na lukarny warto zdecydować się także wtedy, gdy naszym celem jest podkreślenie charakteru budynku -mogą świetnie wyglądać w przypadku domów klasycznych, nawiązując do starego budownictwa, ale także dodawać oryginalności projektom bardziej nowoczesnych budowli.
Okna dachowe są jednak znacznie tańsze. Ponadto w przypadku remontu strychu ich wybór pozwala zaoszczędzić nie tylko pieniądze, ale także czas (zamontowanie okna dachowego będzie znacznie szybsze niż wybudowanie lukarn). Dodatkowo, o ile wymiana starych okien dachowych na nowe nie wymaga zgody urzędu na prace budowlane, o tyle planując przebudowę i wzniesienie lukarn – konieczne będzie zgłoszenie robót budowlanych.
Jakie okna wybrać do lukarn?
Wybierając okna, które mają zostać zamontowane w lukarnie, ważne jest dopasowanie ich do stolarki okiennej w innych częściach budynku. Niekoniecznie jednak oznacza to, że okna muszą być takie same jak parterze – to wprawdzie częsty wybór, ale nie niezbędny, aby utrzymać spójność wizualną. Zdarza się na przykład, że jeśli lukarna jest niewielka albo ma nietypowy kształt, czy też gdy ma podkreślić klasyczny charakter budynku - montuje się w niej okno okrągłe, łukowe skośnej górze. Wtedy harmonijny wygląd elewacji pomoże zachować wybór okien w tych samych kolorach i z tych samych materiałów, co pozostałe. W lukarnach w domach o klastycznym stylu lub nawiązujących swoim wyglądem do wzorców historycznych, chętnie wybierane bywają okna ze szprosami. W przypadku domów nowoczesnych – w lukarnach często stosowane są duże przeszklenia, wykorzystujące maksymalnie dostępna powierzchnie. Pozwala to dobrze doświetlić poddasze. Planując rozmiary i kształt okna do lukarn dobrze też zastanowić się, jak wykorzystana ma być przestrzeń pomieszczenia w którym się znajduje – i od tego uzależnić ich wysokość.
Podobnie, jak w przypadku wszystkich okien, zawsze ważne jest też zwrócenie uwagi na okienne parametry. Kluczowy jest współczynnik termoizolacji cieplnej (Uw) – informujący o właściwościach termicznych stolarki. Im niższa wartość tego współczynnika – tym lepiej. Jeśli Uw jest niższe niż 0,7 – okna zapewniają doskonałą termoizolacje. Okna DAKO z serii thermoSecure gwarantują wartość współczynnika Uw na poziomie 0,66.
